Jongeren leren nadenken over de wereld van morgen met nieuwe EDUbox over toekomstgeletterdheid

Hoe ziet de wereld van morgen eruit? Toekomstdenken wordt steeds belangrijker in een wereld waarin innovatie onze samenleving vormgeeft. Daarom lanceert VRT samen met een reeks partners, waaronder de Erasmushogeschool Brussel, een EDUbox rond toekomstgeletterdheid: een essentiële vaardigheid om kritisch om te gaan met toekomstbeelden en zelf na te denken over verschillende mogelijke toekomsten.

EDUbox Toekomstgeletterdheid: De toekomst(en) van voeding verkennen

Hoewel niemand weet hoe de toekomst eruitziet, proberen mensen al eeuwenlang vooruit te kijken. Vaak wordt daarbij één toekomst voorgesteld, alsof alles al vastligt en we geen invloed meer hebben. Dat lijkt een sombere gedachte, maar klopt ze wel?

In de EDUbox Toekomstgeletterdheid: De toekomst(en) van voeding verkennen maken jongeren kennis met het begrip ‘toekomstgeletterdheid’: de vaardigheid om meerdere mogelijke toekomsten te begrijpen, te verkennen en er bewust op in te spelen. Ze leren dat er niet één vaste toekomst bestaat, maar een waaier aan scenario’s. Zo leren ze kritischer naar het heden te kijken en bewuste keuzes te maken over de toekomst die ze mee willen vormgeven.

De box is een digitaal lespakket voor leerlingen van het secundair onderwijs en combineert tekst, video’s, opdrachten en een interactieve tool. Jongeren ontdekken stap voor stap wat toekomstgeletterdheid is, welke toekomstrollen er bestaan en hoe ze hun eigen verbeelding én kritisch denken kunnen inzetten.

Voeding als rode draad

De vaardigheid toekomstdenken kan je toepassen op tal van maatschappelijke thema's: politiek, technologie, onderwijs, gezondheid ... In deze EDUbox passen jongeren de vaardigheid toe op een herkenbaar en actueel thema: voeding.

Voeding raakt aan grote maatschappelijke uitdagingen zoals klimaatverandering, biodiversiteit, gezondheid, eerlijke verloning voor boeren en wereldwijde ongelijkheid. Tegelijk circuleren er tal van toekomstbeelden: van futuristische keukens en verticale stadsboerderijen tot plantaardige alternatieven en technologische maaltijden.

Deze toekomstbeelden zijn nooit neutraal. Ze worden mee gevormd door bedrijven, beleidsmakers, onderzoekers en influencers, elk met hun eigen belangen en perspectieven. In deze EDUbox leren jongeren om die beelden kritisch te bekijken en er gerichte vragen bij te stellen.

Later zullen ook andere thema’s volgen om toekomstgeletterdheid in te oefenen, zoals humanoïde robotica.

Verder kijken dan morgen

Door met jongeren te werken rond toekomstgeletterdheid en voeding, bouwen scholen mee aan een generatie die verder kijkt dan morgen. Leerlingen ontdekken dat hun stem, hun verbeelding en hun keuzes ertoe doen. Of het nu gaat om wat er in hun brooddoos zit, welke innovaties ze steunen of welke verhalen over de toekomst ze geloven: ze leren dat ze geen toeschouwers zijn, maar mede-architecten van de wereld van morgen. Met deze EDUbox krijgen ze de tools om die rol bewust op te nemen. Kritisch, creatief en hoopvol.

Hoe is deze EDUbox opgebouwd?

De EDUbox Toekomstgeletterdheid bestaat uit vijf delen, die leerlingen in twee lesuren kunnen doorlopen.

Deel 1: Denken over de toekomst(en)

In het eerste deel maken leerlingen kennis met toekomstdenker Thomas D’hooge, hun gids doorheen de box. Via een speelse opdracht ervaren ze dat de toekomst nooit volledig voorspelbaar is. Ze maken kennis met de vaardigheid toekomstgeletterdheid, ontdekken vier toekomstrollen (navigator, observeerder, kaartmaker, ontdekkingsreiziger) en bespreken in de klas waarom verschillende manieren van naar de toekomst kijken belangrijk zijn.

Deel 2: De toekomst(en) van voeding

Het derde deel zoomt in op voeding als oefenterrein voor toekomstdenken. Leerlingen vergelijken het eetpatroon van vroeger met dat van vandaag, en beseffen hoe snel normen rond voeding kunnen veranderen. Leerlingen leren het verschil kennen tussen een enkel toekomstbeeld (de rechte lijn) en een waaier van mogelijke toekomsten, gevoed door trends, data uit het verleden en onzekerheden. Onder begeleiding van toekomstdenker Thomas leren ze denken in scenario’s: wat gebeurt er als een verandering niet één maar meerdere gevolgen heeft, en wat zijn dan weer de gevolgen van die gevolgen?

Deel 3: Aan de slag

In het derde deel passen de leerlingen de nieuwe inzichten toe in een interactieve tool. Ze bekijken ‘het journaal van de toekomst’, een fictief journaal uit het jaar 2068 en bedenken in groep de mogelijke gevolgen van een bepaald nieuwsfeit.

Deel 4: Toekomstdenkers

In deel vier verschuift de focus naar echte toekomstdenkers in Vlaanderen. In een video vertelt Karen Verstraete van ILVO (Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek) hoe onderzoekers werken aan duurzamere voedselproductie en welke uitdagingen ze daarbij tegenkomen. Leerlingen ontdekken welke opleidingen mogelijk zijn en in een video maakt toekomstdenker Ben Robaeyst leerlingen warm voor een rol als toekomstonderzoeker.

Deel 5: Meer weten

Het laatste deel bundelt een reeks verdiepende links, zorgvuldig geselecteerd voor jongeren die meer willen weten over het thema toekomstgeletterdheid.

Voor leerkrachten

De EDUbox Toekomstgeletterdheid is gratis beschikbaar als interactieve website en downloadbare pdf in de catalogus van EDUbox. Beide formats stimuleren zelfstandig groepswerk in de klas.

Deze EDUbox is voorzien van een handleiding voor leerkrachten boordevol extra informatie, praktische tips, onderwijsdoelen en suggesties voor differentiatie.

Met de steun van sterke partners

De EDUbox Toekomstgeletterdheid is het resultaat van een samenwerking van VRT met Brightlab, Erasmushogeschool Brussel, imec, Mediawijs, RVO-Society, ILVO Vlaanderen, Universiteit Gent, VITO en Thomas D’hooge. Hun expertise zorgt ervoor dat de EDUbox stevig verankerd is in actuele wetenschappelijke inzichten en in de leefwereld van jongeren. De interactieve tool werd ontwikkeld door Tree company.

Meer over EDUbox

EDUbox is een educatief concept van VRT om jongeren te laten kennismaken met één bepaald maatschappelijk thema. Via fiches, video’s, opdrachten en interactieve tools wil elke EDUbox leerlingen informeren, inspireren en stimuleren om zelf met het onderwerp aan de slag te gaan. Leerkrachten kunnen dit gratis lespakket inzetten om te werken aan de onderwijsdoelen.

Eerder kwamen al onderwerpen als kritisch denken, mentaal welbevinden, digitale balans en oorlog en vrede. Met de EDUbox Toekomstgeletterdheid komt daar een nieuw thema bij dat vakoverschrijdend inzetbaar is en leerkrachten helpt om toekomstdenken op een concrete, toegankelijke manier in de klas te brengen. Een overzicht van alle bestaande EDUboxen vind je in de catalogus van EDUbox.